Projekt a Umowa o roboty budowlane

Pojecie projekt pojawiające się w kodeksie cywilnym nie jest tożsame z pojęciem projekt budowlany pojawiającym się w ustawie Prawo budowlane. W myśl art. 20 i nast. PrBudU projekt budowlany winien być opracowywany przez projektanta z uwzględnieniem, w szczególności ustaleń wynikających z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania1 terenu jeżeli wydanie takiej decyzji jest wymagane, z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia2 oraz czynić zadość wymaganiom wynika. Projektant opracowujący projekt winien posiadać wymagane przepisami uprawnienia (art.12 i nast. PrBudU oraz rozporządzenie w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie3). Typowy projekt budowlany konieczny do uzyskania pozwolenia na budowę składa się z projektu architektoniczno-budowlanego oraz projekty zagospodarowania działki.4 Projekt architektoniczno-budowlany składa się natomiast z kilku projektów w różnych specjalnościach projektu architektonicznego przedstawiającego architekturę obiektu, w szczególności jego kształt, plan i wygląd, projektu konstrukcyjno-budowlany w którym przedstawione są rozwiązania konstrukcyjne wraz z wymaganymi materiałami oraz szeregu projektów branżowych uzależnionych od przeznaczenia obiektu takich jak w szczególności projekt instalacji elektrycznej, wodno-kanalizacyjnej, ciepłowniczej czy wentylacyjno-klimatyzacyjnej. Każdą z powyższych specjalności winna być opracowywany przez uprawnionego projektanta.

Projekt stanowi zgodnie z art. 649 KC część składową umowy o roboty budowlane i trudno jest sobie wyobrazić umowę o roboty budowlane bez dołączonego do niej projektu. Należy jednak postawić sobie pytanie czy istnieje możliwość zawarcia umowy o roboty budowlane bez dołączanie do niej projektu i czy umowa wypełniająca wszelki znamiona umowy o roboty budowlane jednakże pozbawiona projektu jest umową o roboty budowlane. Kwestia wydaje się o tyle istotna, że w przypadku odmowy zaliczenia umowy takiej jako umowy o roboty budowlane nie mają zastosowania przepisy o solidarnej odpowiedzialności inwestora i wykonawcy za zobowiązania względem podwykonawcy Rozważanie to ma charakter czysto teoretyczny jednakże może ono przesądzać o tym jakiego rodzaju roboty mają charakter robót budowlanych regulowanych przepisami kodeksu cywilnego dotyczącymi umowy o roboty budowlane.

Projekt w myśl przepisów kodeksu cywilnego winien byś rozumiany jako zbiór cech charakteryzujących obiekt wykonany w wyniku robót budowlanych. Poziom szczegółowości projektu zdeterminowany jest przez charakter umowy o roboty budowlane zawartej miedzy inwestor a generalnym wykonawcą i zależny jest od swobodnej woli inwestora. Inwestor nie jest w żaden sposób ograniczony co do formy czy zakresu przedmiotowego projektu, gdyż przepisy ustawy Prawo budowlane mają zastosowanie tylko do projektu budowlanego a nie do projektu w rozumieniu kodeksu cywilnego. Dlatego inwestor zawierając umowę o roboty budowlane z generalnym realizatorem, generalnym wykonawcą, czy wykonawcą częściowym nie musi przedstawiać mu całego projektu budowlanego w rozumieniu PrBudU wystarczy, że przedstawi projekt jako charakterystykę przedmiotu zawieranej umowy o roboty budowlane. W przeciwnym razie jeżeli uznalibyśmy, że dla skuteczności zawarcia umowy o roboty budowlane inwestor musi dostarczyć wykonawcy projekt rozumiany jako projekt budowlany z PrBudU wszelkie umowy, w których wykonanie podlegałoby przepisom PrBudU a w których nie doszłoby do dostarczenia projektu budowlanego z PrBudU nie byłyby kwalifikowane jako umowy o roboty budowlane, lecz jako umowy o dzieło.5 Umowa o generalną realizacje inwestycji w której generalny realizator zobowiązałby się do zrealizowania inwestycji budowlanej w szczególności poprzez przygotowanie dokumentacji projektowej, uzyskanie pozwolenia na budowę czy wybranie generalnego wykonawcy w ramach ściśle określonych przez inwestora kryteriów nie mających przymiotu projektu budowlanego zakwalifikować musiałaby zostać jako umowa o dzieło z racji braku dostarczenia przez inwestora projektu budowlanego z PrBudU.

Stąd określenie projektu budowlanego przyjętego na gruncie tej ustawy oraz jej aktów wykonawczych nie może być traktowane jako wiążące w płaszczyźnie prawa prywatnego. Z tego też względu przyjąć można, iż dostarczenie projektu budowlanego przez inwestora nie stanowi elementu konstytutywnego umowy o roboty budowlane.

W art. 649 KC ustanowione zostało domniemanie, że w razie wątpliwości poczytuje się, że wykonawca podjął się wszystkich robót objętych projektem stanowiącym część składową umowy.

Ważną kwestia dotyczącą projektu jest uregulowanie sposobu wyjaśniania mogących się pojawić w trakcie jego realizacji niejasności lub nieścisłości wynikających czy to z błędnego jego przegotowania czy też skomplikowanej formy również należy uregulować w umowie jest

1 Ustawa z 27.3.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.)

2 Ustawa z 16.4.2004 r. – Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2006 r. Nr. 129, poz. 902 ze zm)

3 rozporządzenie Ministra Gospodarki i Infrastruktury z 12.4.2002 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 1995 r. Nr.8, poz. 38 ze zm.).

4rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 3.7. 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. Nr 120, poz. 1133).

5 Wyrok Sądu Apelacyjnego z 20.4.1995 r. (I Acr 101/95) OSA Nr 9/1995 poz.61 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 7.11.1997 r. (II CKN 446/97) OSNC Nr 4/1998, poz. 67.